Nöbetçi Eczaneler
Şeyda Güzel
(Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Okul Öncesi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Topluma Hizmet Dersi Dr. Gülsün karslı kapsamında hazırlanmıştır.)
Son yıllarda birçok evde yemek saatleri artık eskisi gibi geçmiyor. Bir elinde kaşık, diğer elinde telefon olan çocuklar…
“Video açmadan yemek yemiyor.” cümlesi ise birçok ebeveyn için oldukça tanıdık hâle geldi.
Peki hiç düşündük mü: Ekran karşısında geçirilen yemek saatleri, çocuklarımızın beslenme alışkanlıklarını nasıl etkiliyor?
Okul öncesi dönem, çocukların hem fiziksel hem de psikolojik gelişiminin en hızlı olduğu dönemlerden biridir. Bu süreçte kazanılan beslenme alışkanlıkları ise çoğu zaman ileriki yaşamın temelini oluşturur. Ancak günümüzde teknoloji ve medya kullanımı, çocukların yemekle kurduğu ilişkiyi de değiştirmeye başlamıştır. Yapılan araştırmalar, okul öncesi dönemde medya kullanımının çocukların beslenme alışkanlıkları üzerinde önemli etkileri olduğunu göstermektedir. Okul öncesi öğretmenleriyle yapılan bir çalışmada öğretmenler , hem ailenin tutumunun hem de medyanın çocukların beslenme alışkanlıkları ve yeme davranışları üzerinde etkili olduğunu belirtmiştir (Koyuncu Şahin, Esen Çoban ve Güney Karaman, 2018).
Çünkü çocuk yalnızca yemeği değil, yemek ortamını da öğrenir. Televizyon karşısında yemek yiyen bir çocuk, zamanla açlık ve tokluk hissine odaklanmak yerine ekrana odaklanmaya başlayabilir. Böyle durumlarda çocuk ne kadar yediğini fark etmeyebilir ya da yalnızca dikkatini çeken yiyeceklere yönelmeye başlayabilir. Özellikle sosyal medya ve dijital içeriklerde sıkça karşılaşılan abur cubur reklamları, renkli paketli ürünler ve ödül gibi sunulan yiyecekler, çocukların besin tercihlerini etkileyebilmektedir. Ayrıca çocukların markette gördüğü her renkli ürünü istemesi oldukça normaldir. Bu noktada yasaklayıcı olmak yerine açıklayıcı bir dil kullanmak daha etkili olabilir.
Örneğin:“Bu yiyecek çok şekerli, bazen tüketebiliriz; ama vücudumuzu güçlendiren başka yiyeceklere de ihtiyacımız var.” gibi açıklamalar, çocukların besin farkındalığını destekleyebilir. Bunun yanında çocukları yemek sürecine küçük ölçüde dâhil etmek de olumlu sonuçlar sağlayabilir. Salatayı karıştırmak, masayı hazırlamak ya da kendi tabağını düzenlemek gibi küçük görevler, çocuğun yemekle daha sağlıklı bir bağ kurmasına yardımcı olabilir. Unutmamalıyız ki çocuklar yalnızca ne yediğimizi değil, yemekle nasıl bir ilişki kurduğumuzu da öğrenir. Son yıllarda yapılan güncel çalışmalar da teknoloji kullanımı arttıkça beslenme sorunlarının da artabildiğini göstermektedir. 48–72 aylık çocuklarla yapılan bir araştırmada, problemli teknoloji kullanımı ile beslenme sorunları arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Özellikle ekran süresi arttıkça yiyecek seçiciliği ve yemek reddi davranışlarının da arttığı görülmüştür (Karadeniz, 2025).
Yani mesele yalnızca “çok ekran kullanması” değildir. Bazen ekran, çocuğun yemekle kurduğu doğal ilişkiyi de değiştirebilmektedir.
Peki aileler ne yapabilir?Öncelikle mükemmel olmak zorunda değiliz. Günümüz koşullarında bazen ebeveynler çocuklarına yemek yedirebilmek için telefona başvurabiliyor. Ancak önemli olan, bunun sürekli bir alışkanlığa dönüşmemesidir. Uzmanların da önerdiği gibi yemek saatlerini mümkün olduğunca ekransız geçirmek oldukça önemlidir.
Çocuk yemek yerken: televizyonun kapalı olması, tablet ya da telefon kullanılmaması, sofrada kısa da olsa sohbet edilmesi, çocuğun yemeğe odaklanmasını kolaylaştırabilir.
Bir diğer önemli konu ise model olmaktır.Çocuklar söylenenden çok gördüklerini taklit eder. Sürekli telefonla vakit geçirilen bir ortamda çocuğa “ekranı bırak” demek çoğu zaman yeterli olmayabilir. Çocuklara zaman tanıyarak ve süreci aşamalı ilerleterek , onları telefonsuz yemek yiyebilen çocuklara dönüştürmek mümkündür.
Kaynakça (APA 7)
Karadeniz, B. (2025). Problemli teknoloji kullanımı ile beslenme davranışları arasındaki ilişkinin 48–72 aylık çocuklar bağlamında incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi.
Koyuncu Şahin, M., Esen Çoban, A., & Güney Karaman, N. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin medyanın çocukların beslenme alışkanlıkları ve bozuklukları üzerindeki etkisine yönelik bakış açıları. İlköğretim Online, 17(1), 125–142.
YORUMLAR