Nöbetçi Eczaneler
Bitlis Eren Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı’nda Ahmet Yılmaz tarafından hazırlanan ve Doç. Dr. Fatih Avcil danışmanlığında yürütülen yüksek lisans tezinde, Bitlis’in önemli kültürel miras yapılarından biri olan Pamukçular Köprüsü’nün deprem performansı bilimsel yöntemlerle incelendi.
Çalışma kapsamında Bitlis il merkezinde yer alan bazı tarihi köprüler yerinde gözlemsel olarak değerlendirilirken, Pamukçular Köprüsü’nün sismik davranışı Sonlu Elemanlar Yöntemi kullanılarak analiz edildi. Köprünün deprem tepkisi, 2011 Van Depremi ve 2023 Kahramanmaraş Depremleri sırasında kaydedilen gerçek ivme kayıtları esas alınarak hesaplandı.
İlk Modlar Yapının Davranışını Belirliyor
Araştırmada oluşturulan bilgisayar modeliyle yapılan modal analizler sonucunda, köprünün ilk 10 titreşim modunun toplam kütle katılım oranının yüzde 60’ın üzerinde olduğu belirlendi. Bu durum, Pamukçular Köprüsü’nün dinamik davranışının büyük ölçüde ilk modlarla temsil edildiğini ve yapılan analizlerin güvenilir olduğunu ortaya koydu.
Köprü, kendi ağırlığı altında da statik analize tabi tutuldu. Yapılan hesaplamalarda oluşan gerilmelerin, yapı malzemesinin dayanım değerlerinin oldukça altında kaldığı görüldü. Statik analizde maksimum yer değiştirmenin yaklaşık 0,3 milimetre ile geniş açıklıklı kemerin üst kısmında oluştuğu tespit edildi.
Depremde En Büyük Yer Değiştirme 20 Milimetre
Çalışmanın en önemli aşamasını ise zaman tanım alanında yapılan deprem analizleri oluşturdu. Bu kapsamda, dört farklı deprem istasyonunda kaydedilen gerçek ivme-zaman verileri kullanılarak köprünün deprem sırasındaki davranışı incelendi. Analiz sonuçlarına göre, köprüde en büyük yer değiştirmenin yaklaşık 20 milimetre ile 4612 numaralı istasyon verileri kullanıldığında meydana geldiği belirlendi.
Elde edilen bulgular, tarihi yığma köprülerin deprem performansının değerlendirilmesinde sonlu elemanlar yönteminin oldukça etkili bir araç olduğunu gösterdi. Aynı zamanda bu analizler, Pamukçular Köprüsü’nün mevcut yapısal durumu hakkında bilimsel ve mühendislik temelli öngörüler sunuyor.
Koruma ve Güçlendirme İçin Bilimsel Zemin
Tez çalışmasında, elde edilen sonuçlar doğrultusunda Pamukçular Köprüsü için koruma, güçlendirme ve restorasyon çalışmalarının bilimsel verilere dayalı olarak planlanabileceği vurgulandı. Bu sayede hem Bitlis’in kültürel mirasının korunması hem de olası depremlerde can ve mal güvenliğinin artırılması hedefleniyor.