Nöbetçi Eczaneler
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Coğrafya Ana Bilim Dalı’nda hazırlanan yüksek lisans tezinde, Bitlis’in Ahlat ilçesindeki yerleşme adları kültürel coğrafya ve toponimi açısından ele alındı. Fatma Aladağ tarafından hazırlanan ve danışmanlığını Prof. Dr. Alperen Kayserili’nin yaptığı tez çalışması, Ahlat’ın köy ve mahalle adlarının tarihsel ve kültürel arka planını ortaya koydu.
Çalışma kapsamında Bitlis merkezi ile Adilcevaz, Ahlat, Güroymak, Hizan, Mutki ve Tatvan ilçelerinin adları incelenirken, özellikle Ahlat ilçesindeki 26 köy ve 15 mahallenin isimleri detaylı şekilde analiz edildi. Araştırmada, yerleşme adlarının doğal çevre, beşeri yapı, ekonomik faaliyetler ve kültürel etkileşimler doğrultusunda şekillendiği tespit edildi.
Tezde, Ahlat ve çevresinde yer adlarının tarih boyunca farklı medeniyetlerin etkisiyle değişime uğradığı vurgulandı. Bitlis’in adının Asurlular döneminde “Betliz”, Urartular döneminde “Uaiis”, Bizanslılar döneminde “Bababaleison”, Kürtler tarafından “Bedilis”, Türkler tarafından ise “Bitlis” olarak adlandırıldığı belirtildi. Ahlat’ın ise Urartular döneminde “Halads”, Süryanilerde “Kelath”, Araplarda “Hilat” olarak anıldığı, günümüzdeki ismini Türkler döneminde aldığı ifade edildi.
Araştırmada, Ahlat’taki köy adlarının büyük bölümünün Ermenice, Kürtçe ve Farsça kökenli olduğu, bu durumun bölgede tarih boyunca yaşayan farklı etnik ve kültürel toplulukların izlerini taşıdığı kaydedildi. Daha sonraki dönemlerde köy adlarının Türkçeleştirildiği, ancak halk arasında eski adların kullanımının devam ettiği tespit edildi. Kuştiyan’ın Alakır’a, Cizerok’un Dilburnu’na, Tapavank’ın Güzelsu’ya dönüştürülmesi bu duruma örnek olarak gösterildi.
Mahalle adlarının ise Ahlat’ın tarihsel kimliğiyle doğrudan ilişkili olduğu belirlendi. Selçuklu Mahallesi adını Selçuklu Mezarlığı’ndan alırken, Kale Mahallesi Osmanlı döneminde inşa edilen sahil kalesine, Kurtuluş Mahallesi ise Ahlat’ın 21 Şubat 1918’de Rus işgalinden kurtuluşuna atıfla isimlendirildi.
Çalışmanın sonuç bölümünde, yerleşme adlarının yalnızca idari bir unsur olmadığı, aynı zamanda bölgenin kültürel hafızasını ve tarihsel sürekliliğini yansıtan önemli göstergeler olduğu vurgulandı. Tez çalışmasının, Ahlat ve Bitlis genelinde yapılacak kültürel coğrafya ve yer adları araştırmaları için önemli bir kaynak niteliği taşıdığı ifade edildi.
